BASKAN RESUL CAN'DAN ÖGRETMENLIK MESLEK KANUNU DEGERLENDIRMESI

Egitim-Bir-Sen Çanakkale 1 No'lu Sube Baskani Resul Can,Ögretmenlik Meslek Kanunu ile ilgili degerlendirmelerde bulundu.Baskan Resul Can'in Egitim-Sen'in web sitesi üzerinden paylastigi açiklama su sekilde:

Ögretmenlik Meslek Kanunu teklifi, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilmistir. Kanun, kariyer basamaklarinin yeniden hayata geçirilmesi, uzman ve basögretmenlere ücret ve ilave derece artisi getirilmesi, adaylik sürecindeki yazili sinavin kaldirilmasi, ögretmenlere 3600 ek gösterge verilmesi gibi önemli özlük haklari ihtiva etmektedir. Bu yönüyle kanun bu üç konuda ögretmenlerimizin beklentilerini ve Egitim-Bir-Sen’in toplu sözlesme masasina tasimis oldugu talepleri karsilamistir. Ancak kanun, ne yazik ki, ‘meslek kanunu’ olarak nitelendirilmeyi hak edecek içerikten yoksundur.

Kanuna göre ögretmenlik, aday ögretmenlik döneminden sonra ‘ögretmen’, ‘uzman ögretmen’ ve ‘basögretmen’ olmak üzere üç kariyer basamagina ayrilacak.

Aday ögretmenler, güvenlik sorusturmasi ve arsiv arastirmasi sonrasinda ögretmenlige atanabilecek, ki aslinda Nisan 2021 tarihinde yürürlüge giren 7315 sayili Güvenlik Sorusturmasi ve Arsiv Arastirmasi Kanunu’na göre ögretmen atamalarinda güvenlik sorusturmasi ve arsiv arastirmasi yapilmasi zorunludur.

Adaylik süresi bir yildan az, iki yildan çok olamayacak. Bu süre içerisinde zorunluluklar disinda aday ögretmenlerin görev yeri degistirilemeyecek. Aday ögretmenler, egitim ve uygulamadan olusan Aday Ögretmen Yetistirme Programi’na tabi tutulacak. Aday ögretmenlerden adaylik süreci sonunda Adaylik Degerlendirme Komisyonu tarafindan yapilacak degerlendirme sonucunda basarili olanlar ögretmenlige atanacak.

657 sayili Kanun’da yer alan hüküm meslek kanununa alinmak suretiyle adaylikta ayliktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulmasi cezasi alanlarin görevine son verilmesi hükmü aday ögretmenler yönünden yeniden ifade edilmistir.

Aday ögretmenlerden atanma niteliklerinden herhangi birini tasimadigi sonradan anlasilanlarin, adaylik süresi içinde atanma sartlarindan herhangi birini kaybedenlerin, adaylik sürecinde ayliktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulmasi cezasi alanlarin, aday ögretmenler için öngörülen Aday Ögretmen Yetistirme Programi’na mazeretsiz katilmayanlarla bu program sonunda Adaylik Degerlendirme Komisyonu’nca yapilacak degerlendirmede basarisiz olanlarin görevine son verilecek ve bunlar 3 yil süreyle ögretmenlik meslegine alinmayacak.

Aday ögretmenlerin adaylik sürecinde yetistirilmelerine esas Aday Ögretmen Yetistirme Programi ve Adaylik Degerlendirme Komisyonu’nun olusumu ve aday ögretmenlik sürecine iliskin diger usul ve esaslar Bakanlik tarafindan çikarilacak yönetmelikle düzenlenecek.

Aday ögretmenlik dâhil ögretmenlikte en az 10 yil hizmeti bulunanlardan mesleki gelisime yönelik 180 saatten az olmamak üzere düzenlenen Uzman Ögretmenlik Egitim Programi’ni ve mesleki gelisim alanlarinda uzman ögretmenlik için öngörülen asgari çalismalari tamamlamis, kademe ilerlemesinin durdurulmasi cezasi bulunmayan ögretmenler, uzman ögretmen unvani için yapilan yazili sinava basvuruda bulunabilecek. Uzman ögretmenlik unvani için yapilacak yazili sinavda 70 ve üzeri puan alanlar basarili sayilacak.

Uzman ögretmenlikte en az 10 yil hizmeti bulunan ve kademe ilerlemesinin durdurulmasi cezasi olmayan uzman ögretmenlerden mesleki gelisime yönelik 240 saatten az olmamak üzere düzenlenen Basögretmenlik Egitim Programi’ni tamamlamis olan ve mesleki gelisim alanlarinda basögretmenlik için öngörülen çalismalari tamamlayanlar basögretmen unvani için yapilacak yazili sinava basvuruda bulunabilecek. Yazili sinavda 70 ve üzeri puan alanlar basarili sayilacak.

Yüksek lisans egitimini tamamlayanlar, uzman ögretmen unvani için öngörülen doktora egitimini tamamlayanlar ise basögretmen unvani için öngörülen yazili sinavdan muaf tutulacak.

Uzman ögretmen veya basögretmen unvani alanlara her unvan için ayri ayri olmak üzere bir derece verilecek.

Halen uzman ögretmen ve basögretmen unvanini haiz olanlar bu haklardan yararlanacak.

Kademe ilerlemesinin durdurulmasi cezasi almis olanlar, cezalari özlük dosyasindan silindikten sonra uzman ögretmen veya basögretmen unvani için basvuruda bulunabilecek. Ögretmenlik meslegi kariyer basamaklarinda ilerlemeye iliskin usul ve esaslar Bakanlik tarafindan çikarilacak yönetmelikle düzenlenecek.

Kanunla, uzman ögretmenlere ödenen egitim ögretim tazminati yüzde 20’den yüzde 60’a, basögretmenlere ödenen egitim ögretim tazminati ise yüzde 40’tan yüzde 120’ye yükseltildi.

15 Ocak 2023 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, ögretmenlerin ek gösterge oranlarinda 600 puan artisa gidilmistir. Birinci dereceli kadroda görev yapan ögretmenlerin ek göstergeleri 3600’e çikarilmistir. Ek gösterge, ikinci derecede bulunan ögretmenler için 3000, üçüncü derecede bulunanlar için 2200 olarak belirlenirken, dördüncü derece için 1600, besinci derece için 1300, altinci derece için 1150, yedinci derece için 950, sekizinci derece için 850 olacak.

TBMM’de kabul edilen kanun, bir meslek kanunu olmaktan ziyade 1739 sayili Millî Egitim Temel Kanunu’nun (adaylik süreci ile kariyer basamaklarini ve ögretmenligi tanimlayan) 43 ve 45. maddelerinin özüne dokunulmaksizin yeniden yazilmasindan ibarettir. Kanun, bu hâliyle ciddi eksiklikler içermekte; ögretmenlik meslegini sadece bazi yönleriyle ele almasi, Yüksekögretim Personel Kanunu, Hâkimler ve Savcilar Kanunu gibi muadil düzenlemelerin çok gerisinde kalmasina sebep olmaktadir.

Sözlesmeli ögretmenligin kaldirilmamasi sorunlari devam ettirecektir

Anayasal haklari ihlal ettigi kadar ögretmenler arasinda tepki çeken ve kamuoyu nezdinde yipratici niteligi bulunan sözlesmeli ögretmenlik uygulamasinin kaldirilmasina ve kadrolu ögretmenligin esas alinmasina dair bir hükmün kanunda yer almamasi, kanunun en büyük eksikliklerinden biridir.

Ögretmen istihdaminda mülakat uygulamasi garabeti sürüyor

Ögretmen adayinin mesleki bilgi ve mesleki yeterlik düzeyini ölçmeyi öncelemeyen, adayin ögretmenlik meslegine uygunlugunu ve yetkinligini degerlendiremeyen, ögretmen yeterliliklerinin ve egitim-ögretimin niteliginin artirilmasina herhangi bir katkisi bulunmayan mülakat usulünün kanunla kaldirilmamis olmasi büyük bir eksikliktir.

Egitim kurumu yöneticiligi münhasiran ele alinmamistir

Okul yönetiminin egitim-ögretim hizmeti ve ögretmenlik meslegiyle olan zorunlu ve gerekli baglantisina ragmen, egitim kurumu yöneticiliginin yasal bir statüye kavusturulma imkâni göz ardi edilmis, kanunda egitim kurumu yöneticiligi ve yöneticilerine iliskin hükümlere yer verilmemistir.

Istihdamda güçlük çekilen yerlerde tesvik uygulamasi kanunda yer almamistir

Ögretmen istihdaminda zorluk çekilen veya görev sürelerinin ülke ortalamasinin altinda kaldigi kalkinmada öncelikli/az gelismis bölgelerde görev yapan ögretmenlere ilave tazminat ödemesi yapilmasi konusu kanunda yer almamistir.

Ödül ve disiplin hükümlerinin kanunda yer almamasi eksikliktir

Ögretmenlik meslegini ilgilendiren disiplin hükümleri, 657 sayili Kanun’da yer alan genel disiplin hükümlerinden farkli olarak meslek özelinde ele alinmamis, (örnegin, 2547 sayili Kanun’un 53. maddesinde akademik personel yönünden düzenlenen disiplin hükümlerine benzer) münhasiran meslege özgü disiplin hükümlerine yer verilmemistir. Bütün meslek mensuplarini kapsayan, esit, adil, ölçülebilir ve uygunluk denetimine elverisli, münhasiran Bakanlik merkez ve tasra teskilatinin yetkilendirildigi bir ödül ve basari/üstün basari belgesi sürecinin bulunmamasi eksikliktir.

Ögretmenleri siddete karsi koruyacak hükümlere yer verilmemistir

Egitimi tehdit ve tahdit edecek boyuta varan okullarimizda meydana gelen siddet olaylarini önleyecek, egitim çalisanlarini siddetten koruyacak hukuki ve idari düzenlemeler bu kanun kapsaminda ele alinmaliydi.

Ücretli ögretmenlik bir istihdam modeline dönüstürülmemelidir

Ücretli ögretmenligin bir istihdam biçimi olmaktan çok emegin istismar biçimi hâline dönüstügü bir ortamda ücretli ögretmenligin, meslek kanunuyla kaldirilmamasi kabul edilemez. Ücretli ögretmenlik kaldirilmayacak ise arizi durumlar nedeniyle zorunlu bir istihdam yolu olarak kullanilmasi da gözetilerek en azindan ‘ücretli ögretmenlerin, dengi kadrolu ögretmenlerin ücret seviyesinde bir aylik ücret almalari ve fiili çalismalari ne olursa olsun sosyal güvenlik primlerinin aylik 30 gün üzerinden ödenmesi’ seklinde, sosyal devlet ilkesi ekseninde bir düzenleme ne yazik ki yoktur.

Özel sektörde çalisan ögretmenler düzenleme kapsamina alinmamistir

Ögretmenlik, sadece kamu kurumlarinda icra edilen bir meslek olmamasina, ülkemizde büyük ölçekli bir özel ögretim kurumlari agi faaliyet göstermesine ragmen, kanun yalnizca Millî Egitim Bakanligi kadrolarindaki ögretmenler gözetilerek kaleme alinmis, özel ögretim kurumlarinda çalisan veya diger kamu kurumlarinda görev yapan ögretmenlere yönelik hiçbir düzenleme içermemistir. Bu yaklasim, hem eksikliktir hem de ayrimciliktir.

Netice itibariyla Meclis’te kabul edilen kanun, ögretmenlerin güncel taleplerinin bazilarini karsilasmis olmakla yerinde olsa da, ögretmenlik meslegini sadece belli boyutlariyla ele almakta, ögretmenlerin beklentilerini topyekûn karsilamaktan uzak kalmakta; bir milyonu askin ögretmenin hak, yetki, görev ve sorumluluklari noktasinda bir meslek kanununda olmasi gerekenleri kapsamamaktadir. Kanun, bu hâliyle eksiktir ve içeriginin bir meslek kanunu olarak adlandirilmaya uygun sekilde ögretmenlerin hak, yetki ve sorumluluklari ekseninde ilave düzenlemelere ihtiyaç vardir.